Hîmayê romana kurdî 

Li Zanîngeha Exeter a Îngilistanê di Beşa Xebatên Kurdî de Ozlem Galip û Abîdîn Parilti li ser romana kurdî “Kilavûza Xwendina Romana Kurd” derxistin. Pirtûk ji aliyê Weşanxaneya Sel ve hatiye çapkirin. Ozlem Galîp der barê xebatên xwe de diyar kir ku ew ji sedsala 15’emîn heta niha romanên bi kurdî hatine nivîsîn li ser wan lêkolîn kirine.
Galîp, diyar kir ku heta niha li ser nasname siyasî û dîroka kurdan lêkolîn hatine kirin û lê wêjeya kurdî tê jibîrkirin. Galîp, da zanîn ku li ser berhemên hatine nivîsîn çiqas rexne bêne kirin wêjeya kurdî dê ew qas jî pêş bikeve. Galîp ji bo nivîsîna vê berhemê wiha got: “Ev demeke Abîdîn Parilti di pêveka rojnameya Radîkalê de di quncikê “kurdîlî” de li ser wêjeya kurdî dinivîsîne. Ez jî ji ber teza xwe ya li ser romanê analîzan dikim. Bi vê yekê me got peyv difire diçe lê nivîs di cihê xwe de dimîne me dest bi nivîsandinê kir.”

Ger ku carekê ji min bi pirsin… çima te hez ji helbestvanê hêja, tekoşyarê çalak nemir seyda Keleş dikir.
Yekser min dê bigota ew li gora yasa gerdûnî giyanê pak perwayî xwedê kir, giha mehderî û mehrevaniya xwe û dîdevaniya gelê kurd , nemaze ku di rêveçûna mergê wî yê rewanpak de jêre xweş bînerî û çavkanî gewde dikir, paşê min dê bigota hez ji 8 pirtûkan û hemî destnivîsên

Di nav kurdên me da mirovên usa hebûn, ku nav û dengê wan ne tenê li Ermenîstanê hebû, lê herwiha li Sovyetistana berê jî belav bûbû. Wek nimûne, nivîskar Keremê Reş niha cîgirê serokê Yekîtîya Nivîskarên Rûsîyayê ye. Akadêmîk Îvan Farîzov, xudanê “Ferhenga Rûsî-Kurdî”, eva çendik çend sal in profêsorê Înstîtûta Welatên

E R E B Ê   Ş E M O ( 1897 – 1978 )

Eskerê  BOYÎK

Îsal temam dibe 110 salya hîmdarekî  edebyeta  kurdên  welatê  Sovyêtê  yê  ewlin, nivîskarê Kurdî  eyan, bavê  pomana  kurdî, yek ji demezirandarê elfeba Kurdî  ya ewlin bi tîpê latînî Erebê  Şemo /Ereb  Şamîlov/.

Erebê Şemo  sala  1897 – an li gundê Sûsizê, qeza Qersê ji dayka xwe bûye. Wê demê ew qeza di  bin desthiletdarya împêratorya Rûsa da bû. Sûsiz gundekî  kurdên  êzdî  bû. Mala bavê wî şêx bûn. Lê wek hinek malbetên dîndare din ne xweyî milk û mal bûn. Kesîb bûn.  “ Şemo kurmancekî  kesîb bû, ji êla Hesinyan,- gelek sal paşê nivîskar di derheqa bavê xwe da dinivîse,- …diçû ber  dewarên xelqê “.  Wî li wê qeza kurdan, gundên  melekanan, adirbêcanan, huruman û ermenyan  rêncberî  dikir.

Bi amadebûna nûnerê hikumeta herêma kurdistanê, binemala Bedirxaniyan û jimareyek zor ji nivîskar û rojnamevanan çaremîn konferansa BEDIRXAN li roja înê 20.04.2007 destpêkir. Di rêwresmên konferansê de peyama serokwezîrên hikûmeta herêma kurdistanê ji bal birêz Dilşad Barzanî ve hat pêşkêşkirin, gotara Sînem xan neviya Bedirxan û Prof. Joys hatin xwendin.

Ez di sala 1955-an de li gundê Şimzê(Oğuz köyü) yê ku girêdayî navçeya Bişêrî-Batmanê ye, ji dayik û bavê xwe yê Êzdî bûme. Ez di sala 1976-an de hatime Almaniya(bajarê Celle).

Dr. Xanna Omerxalî, roja 30-ê Kanûna yekê sala 2006-a da li bajarê Hanoverê da ez rastî helbestvanê hêja Selîm Biçûk hatim û xeberdana me li ser helbestnivîsandinê, edebiyet û zimanê kurdî, dînê êzîdiyetiyê û çûna Lalişê wisa xweş bû, ku min xwest parçeyek ji hevpeyvîna me pêşkêşî xwendevanên hêja bikim

Par, ji bo pirtûkên kurdî yek ji salên herî baş bû. Di sala 2006an de piranî jê pirtûkên helbestan, bi giştî 80 pirtûkên kurdî hatine weşandin. Li gel pirtûkên helbestan, di gelek beşên mîna roman, çîrok, ferheng, hevpeyvîn û şano de pirtûkên bi kurdî hatine weşandin.

Mela Xelîl Mişextî çû ser dilovaniya xwe, Lalish.de/ 

Li roja 01.01.2007 Helbestvan û dîrokzanê binavwdeng Mela Xelîl Mişextî li başûrê kurdistanê çû ser dilovaniya xwe, di jiyê 109 saliyê de bo cara dawî xatir ji me xwest, Mela Xelîl her ji destpêka jiyana xwe xwedî li ferheng û kultûrê kurdî derketî ye,

Jiyan û Xebatên Dr. Celîlê Celîl  Di 70 Saliya Temenê wî de

Amadekar: Konê Reş

Pêşgotinek pêdivî:

Di havîna 1982 an de, li Qamişlo, ez çav bi Dr. Celîlê Celîl ketim. Ew yekemîn car bû ku dihat nav kudên sûriyê.

Yekîtîya Sovêtê da Hecîyê Cindî kurdê pêşin bû, ku dereca doktor- profêsorê zanyarîyê stend. Ew li komara Armênîayê layîqî nave “Şuxulkarê Zanîstîyê Emekdar” bûye. Ji terefê hukumeta Sovêtê ew gelek ordên û medalava û usa jî Hurmetnamava hatîye rewakirinê.

Di 22 saliya koçkirina seydayê mezin Cegerxwînê Hesarî de, kêfxweş dibim ku van pirsan bersiv bidim.Bi rastî pirs in xweş in û di cih û dema xwe de ne, ez jî ji can û dil spasiya wî dikim

Muzîka gel ji nava gel derdikeve, gel wê guhdar dike û jiyana xwe têde dibîne. Hêvî, derd, evîn û kula gel di vê muzîkê de heye…

Îsal xitim dibe 100 salya ji dayîkbûna zanyar, nivîskarê kurdê welatê sovêtêyî bi nav û deng Emînê Evdal. Ew yek ji hîmdarê edebyet, çand û kurdzanya sovêtstana berê bû.

Rojnema “Rya teze”, 10-ê noyabirê sala1984-a. Navê şayîrê kurdî eyan Fêrîkê Ûsiv nava edebyeta kurdaye sovêtîyêda cîkî berbiçev digire. Berevokêd efrandinêd wî zûva bûne xemla textê xwendewana.

Gelê  Kurd  di dîroka  xwe  ya  dûr û dirêj  da  xizneke  zargotinê  ya  usan  xuluqandîye, ku  bi  fireyî û kûraya xwe, aqilbendî û bedewya  xwe, pirserecem, pircûre, pirrengî  û  pirdengiya  xwe di aqarê  hidûd  û  sînoran  da  cî  nabe.

Wî çaxî, 1946an gava Seyda mala xwe nû aniye Qamîşlo û halnexweş e, derfeta ku pere jê re bên derdikeve.
Sala 1946 an e. Seyda di bîanînên xwe de dinivîse ku rojeke ji wan rojên ku halê wî wilo ne xweş e, diçe qahweyeke nêzîkî mala Dr. Nafiz. Doktor gazî wî dike, dibêje ka were nivîsên xwe bibe.

Dr. Xelîl Cindî Raşo – ulmdarê bi nav û deng e, zandarê zef baş di warê zanbûna êzdîyatî da ye. Nav-û-dengê Dr. Xelîl Cindî belayî nava temamîya êzidîya da bûye, her wisa di nava zandarî û roşendîriya Kurdî da jî wek ulimdarekî eyane.

Nîvê salên pêncîyî dîsa ronaya remê li ser pêşdaçûyîna çand û kûltûra Kurdên welatê Sovyêtê, xasma li ser Kurdên Komara Ermenistanê vebû. Ocaxên kûltûrî, çandî, perwerdeyî, zanyarî, ku ji pey Şorişa Oktyabirê ra vebûbûn û ji dest rêprêsyayê dîktatorya Stalîn, sala 1937-a hatibûn dadan, carke din vebûn.

Êzdiyatî di Memo Zîna Xanî de

   Nivîser: Heci Cafer

Yek ji sûd û qezencên çîrok û dastanan ewe, rewişt û tîtal û baweriyên miletan têde tên parastin. Xanî jî di Memo Zînê de bo me çen rewişt û tîtal û baweriyên kevnên kurdan parastine, hindek ji wan pêşzayînê bi hezar sala, hindek jî dizivirin serdemê îslamê,